De tomatenplant: soorten, verzorging en problemen

De tomatenplant hoort volgens de Britse tuinbouworganisatie RHS bij de populairste gewassen om zelf te kweken. Hij is makkelijk te kweken als je een paar dingen goed doet: de juiste soort kiezen, gelijkmatig water geven en de stamtomaat dieven. Dit is wat de RHS erover schrijft.

In het kort

• 2 groeiwijzen: stamtomaat en struiktomaat, met de hangtomaat als variant van de struiktomaat.
• 1 plant per pot van 30 tot 45 cm, 2 per kweekzak, 45 tot 60 cm uit elkaar in de grond.
• Gelijkmatig water, in potten soms elke dag.
• In potten om de 10 tot 14 dagen voeden zodra de eerste vruchten dikker worden.
• Stamtomaat dieven en toppen, struiktomaat niet.

Stamtomaat, struiktomaat en hangtomaat

• Stamtomaat (cordon): hoog, sterk en met 1 stengel. Heeft een lange stok of touw nodig en je haalt regelmatig de zijscheuten weg.
• Struiktomaat: compact, past in kleine ruimtes en potten op het terras. Volgens de RHS het makkelijkst, met weinig onderhoud. Bij een zware oogst helpen korte stokjes.
• Hangtomaat: een struiktomaat waarvan de stengels over de rand hangen. Voor bloembakken en hanging baskets.

Op het zakje of het etiket staat welke soort het is. Hoe je ze zaait, lees je in tomaten zaaien.

Pot, grond en plek

Plant 1 tomaat in een pot van 30 tot 45 cm, of 2 in een standaard kweekzak. Gebruik potgrond zonder turf, in de volle zon. Een stamtomaat heeft een lange stok nodig. In de kas kun je ook een los touw aan het dak knopen en het andere eind onder de kluit begraven. Potten worden topzwaar, dus zet ze beschut, het liefst tegen een zonnige muur.

In de volle grond houd je 45 tot 60 cm tussen de planten. Zet tomaten niet 2 jaar achter elkaar in hetzelfde bed.

Water

Houd de grond gelijkmatig vochtig. Wisselend water geven geeft problemen met de vruchten. Planten in potten hebben op hete dagen soms elke dag water nodig. Krullende bladeren kunnen betekenen dat de plant te weinig water krijgt.

Een tip van de RHS: graaf een pot van 15 cm naast de plant in en giet daarin. Zo komt het water bij de wortels en blijft het niet rond de stengel staan.

Voeding

Geef planten in potten om de 10 tot 14 dagen kalirijke vloeibare voeding, zodra de eerste vruchten dikker worden. Planten in verrijkte grond hebben het niet altijd nodig, maar om de 2 weken voeden kan de oogst vergroten.

Dieven en toppen

Bij een stamtomaat haal je de zijscheuten weg die tussen stengel en blad groeien. Kijk daarnaar elke keer dat je water geeft, en knijp of breek ze eruit. Bind de stengel regelmatig vast aan de stok.

Top de plant als hij de bovenkant van de stok bereikt, of als hij 7 trossen heeft in de kas of 4 trossen buiten. Knip de top 2 blaadjes boven de bovenste tros af. Struik- en hangtomaten laat je gewoon groeien.

Bestuiving in de kas

Zet de ramen regelmatig open, zodat insecten bij de bloemen kunnen. Je kunt ook voorzichtig tegen volledig open bloemen tikken of de bloemen licht schudden. Meer in ventilatie en schaduw in de kas.

Plukken

Vanaf midden zomer worden de eerste tomaten rijp, kerstomaten het eerst. In de kas begint het eerder en gaat het door tot in de herfst. Kijk om de paar dagen en pluk ze met steeltje als ze helemaal gekleurd zijn.

Aan het eind van het seizoen kun je groene tomaten laten narijpen op een warme, donkere plek, of in een la met een banaan erbij.

Bekende problemen

• Tomatenziekte (phytophthora): tast blad en vruchten aan en laat ze rotten. Komt vooral voor bij warm, nat weer. Buiten zijn tomaten er gevoelig voor, in de kas volgens de RHS zelden.
• Barsten en scheuren: in de nazomer, door wisselend water. Helemaal voorkomen is lastig: geef zo gelijkmatig mogelijk water.
• Neusrot: ook gekoppeld aan wisselend water.
• Krullend blad: kan op te weinig water wijzen.
• Grauwe schimmel: zacht, rottend weefsel met grijs pluis.
• Witte vlieg: een insect dat sap zuigt en kleverige honingdauw achterlaat, vooral in de kas.

Waarom een kas helpt

Tomaten in de kas oogsten eerder en langer, en hebben zelden last van de tomatenziekte. Hoe je dat aanpakt, lees je in tomaten kweken in de kas. Een kas met genoeg hoogte vind je bij tomatenkassen.